กรมกิจการพลเรือน

ที่ตั้งหน่วย เลขที่ ๒๐๐ ถนนมหาราช แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

วันสถาปนาหน่วย วันที่ ๒๖ ตุลาคม ของทุกปี

ประวัติความเป็นมา
สืบเนื่องมาจากการขยายตัวของลัทธิคอมมิวนิสต์ โดยมีการจัดตั้งพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย (พคท.) ในปี พ.ศ.๒๕๐๐ และได้มีการหาแนวร่วมด้วยการโฆษณาชวนเชื่อ ปลุกระดมมวลชนให้เลื่อมใสในลัทธิคอมมิวนิสต์ ทางราชการโดยเฉพาะหน่วยงานทางทหาร ได้พยายามนำเอาอุดมการณ์ประชาธิปไตยมาต่อต้านและหยุดยั้งการขยายตัวของลัทธิคอมมิวนิสต์ โดยใช้การปฏิบัติการจิตวิทยา หรือที่นิยมเรียกในยุคนั้นว่า “สงครามจิตวิทยา” ในส่วนของกองทัพเรือเพื่อให้สอดคล้องกับแนวทางดังกล่าว จึงได้เพิ่มแผนกสงครามจิตวิทยาขึ้นมาในกองยุทธการอีกหนึ่งแผนก เพื่อดำเนินการปฏิบัติการจิตวิทยาต่อต้านลัทธิคอมมิวนิสต์ ซึ่งการปฏิบัติการจิตวิทยาเป็นลักษณะงานประเภทหนึ่งของงานกิจการพลเรือน จึงนับได้ว่าเป็นยุคเริ่มต้นของการดำเนินงานด้านกิจการพลเรือนของกองทัพเรือ อย่างชัดเจนและเป็นรูปธรรมและเพื่อให้การปฏิบัติเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ ต่อมาในปี พ.ศ.๒๕๐๔ กองทัพเรือได้จัดตั้งโรงเรียนสงครามจิตวิทยา เพิ่มขึ้นในกองยุทธการ กรมยุทธการทหารเรือ อีกหน่วยหนึ่งเพื่อให้ความรู้แก่กำลังพลกองทัพเรือ ให้สามารถใช้การปฏิบัติการจิตวิทยาต่อประชาชนในพื้นที่ ในการต่อต้านการขยายตัวของลัทธิคอมมิวนิสต์ในประเทศไทย
ถึงแม้ว่าจะเป็นเพียงการดำเนินงานปฏิบัติการจิตวิทยาแต่การปฏิบัติการจิตวิทยาก็ต้องอาศัยวิธีการและกลยุทธต่างๆ ในการดำเนินงานด้านอื่น ๆ ไปพร้อมกันด้วย เช่น การช่วยเหลือประชาชน การให้การสนับสนุนตามที่พลเรือนร้องขอ การประชาสัมพันธ์ ฯลฯ จึงถือได้ว่ามีการดำเนินงานกิจการพลเรือนนับแต่นั้นเป็นต้นมาแล้ว ต่อมาอีกระยะหนึ่งกองทัพเรือ ได้ย้ายแผนกสงครามจิตวิทยาแลเงานกิจการพลเรือนดังกล่าวไปขึ้นอยู่กับแผนกยุทธการพิเศษ กองยุทธการ กรมยุทธการทหารเรือ
งานกิจการพลเรือนของกองทัพเรือ ได้ดำเนินการอย่างต่อเนื่องมาโดยตลอดและมีการพัฒนาขยายขอบเขตกว้างขวางขึ้น จนกระทั้งปี พ.ศ.๒๕๒๓ กรมยุทธการทหารเรือ ได้เสนอจัดตั้งกองกิจการพลเรือน อันประกอบด้วย ๓ แผนก คือ แผนกกิจการพลเรือน แผนกปฏิบัติการจิตวิทยาและแผนกศึกษาอบรม ซึ่งระหว่างการดำเนินการคณะกรรมการพิจารณาและปรับปรุงอัตรากองทัพเรือ ได้พิจารณาเห็นว่าสถานการณ์ในขณะนั้น การดำเนินงานทางด้านการเมืองมีความสำคัญมาก ทั้งการดำเนินการภายในหน่วยทหาร และการดำเนินการกับประชาชนในพื้นที่ปฏิบัติการ จึงได้พิจารณาเพิ่มแผนกการเมืองขึ้นอีกหนึ่งแผนก รวมเป็น ๔ แผนก ซี่งกองทัพเรือได้ให้ความเห็นชอบ และเสนอกระทรวงกลาโหมขอจัดตั้งกองกิจการพลเรือนขึ้นในกรมยุทธการทหารเรือ และได้รับอนุมัติจากกระทรวงกลาโหมในปี พ.ศ.๒๕๒๖ ถึงแม้ว่าหน่วยงานด้านกิจการพลเรือนของกองทัพเรือจะได้รับการจัดตั้งเป็นหน่วยงานระดับกองแล้วก็ตามแต่ปริมาณงานด้านกิจการพลเรือนที่ได้รับมอบหมายก็เพิ่มขึ้นเป็นลำดับโดยเฉพาะงานด้านการอนุรักษ์และพัฒนาสิ่งแวดล้อม การพัฒนาประเทศ และงานด้านการช่วยเหลือประชาชนตามพื้นที่ที่รับผิดชอบ ทำให้ในการปฏิบัติงานตามโครงสร้างเดิมมีข้อจำกัดเป็นอย่างมาก ดังนั้น กองทัพเรือจึงมีนโยบายที่จะยกฐานะกองกิจการพลเรือนขึ้นเป็นหน่วยงานระดับกรมขึ้นตรงต่อกองทัพเรือ โดยกรมยุทธการทหารเรือ ขอจัดตั้งกรมกิจการพลเรือนทหารเรือ เมื่อ ๒๘ ก.พ.๒๕๓๒ แต่ติดขัดด้วยการต้องเพิ่มอัตรากำลังพลจึงเพียงได้รับอนุมัติหลักการไว้ก่อน แม้จะไม่ได้รับการอนุมัติในการเสนอขออนุมัติการเสนอครั้งแรก แต่ด้วยภารกิจด้านกิจการพลเรือนของกองทัพเรือที่ขยายขอบเขตเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องทำให้กรมยุทธการทหารเรือ เสนอกองทัพเรือขอจัดตั้งกรมกิจการพลเรือนทหารเรือใหม่อีกครั้ง ในปี พ.ศ.๒๕๓๗ โดยยุบโอนอัตราของหน่วยต่าง ๆ บางหน่วย ความพยายามได้ประสบผลสำเร็จ เมื่อวันที่ ๑๒ ต.ค.๒๕๓๘ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงลงพระปรมาภิไธย และประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ ๒๕ ต.ค.๒๕๓๘ มีผลบังคับใช้หลังการประกาศในราชกิจจานุเบกษา ๑ วัน คือ วันที่ ๒๖ ต.ค.๒๕๓๘ ให้กรมกิจการพลเรือนทหารเรือเป็นหน่วยขึ้นตรงกองทัพเรือ โดยมีที่ตั้งส่วนหนึ่งอยู่ ณ ตึกส่วนบัญชาการ อาคาร ๒ และอีกส่วนหนึ่งอยู่ ณ ตึกส่วนบัญชาการ อาคาร ๔ มีที่ตั้งหน่วยอยู่ภายในพระราชวังเดิม และปัจจุบันย้ายที่ตั้งหน่วยมาอยู่เลขที่ ๒๐๐ ถนนมหาราช แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร

การย้ายที่ต้ังหน่วย เดิมกรมกิจการพลเรือนทหารเรือ ตั้งอยู่ที่อาคารส่วนบัญชาการ ๓ และ ๔ พระราชวังเดิม แขวงวัดอรุณ เขตบางกอกใหญ่ กรุงเทพมหานคร และย้ายมาที่ตั้งปัจจุบัน เลขที่ ๒๐๐ ถนนมหาราช แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร